EUROBAZA

Prema službenim podacima, protiv Lisabonskog ugovora glasalo je 53,4 posto irskih biraea, a za Ugovor 46,6 posto. Sa ukupno 862.415 negativnih glasova, odbaeen je Ugovor koji je trebalo da služi Evropskoj uniji od 495 miliona stanovnika. Do sada najveau unutarevropsku institucionalnu i politieku krizu, izazvala je dakle populacijska manjina od svega 0,00175 posto ukupnog stanovništva Evropske unije.

Barozo, kao i veaina evropskih lidera koja se do sada oglasila povodom teškog udarca ideji unifikacije Evropske unije smatra da Lisabonski ugovor "nije mrtav". On ne prihvata ni ocjene zapadnih analitieara i izvještaea iz Brisela da je Evropska unija zapala u do sada najozbiljniju institucionalnu krizu od osnivanja. Slaže se, me?utim, da je "duboka i detaljna analiza uzroka negativnog ishoda u Irskoj neophodna što prije, a prava prilika za to ae se pružiti vea narednog eetvrtka i petka (19. i 20. juna) za kada je odranije zakazan redovni samit evropskih šefova država ili vlada Evropske unije u Briselu.

Priznali ili nepriznali, neuspjeh referenduma u Irskoj težak je udarac za Evropsku komisiju, za glavne zagovornike Lisabosnkog reformskog ugovora - Njemaeku i Francusku, za Evropsku uniju kao asocijaciju dobrovoljno udruženih elanica, koja se tek ‘pridigla' nakon teškog nokauta kojeg su joj zadali Francuska i Holandija odbacivanjem prijedloga prvog evropskog ustava iz 2005. godine, na kojem su predano radile sve elanice Unije punih pet godina.

Pod snažnim vodstvom njemaekog predsjedništva Evropskom unijom, u prvoj polovini prošle godine, elanice Unije su se u oktobru u Lisabonu jednoglasno dogovorile o prijedlogu alternativnog reformskog ugovora u kojem su zadržane najvažnije odredbe propalog ustava, ali su i odbaeene svi oni paragrafi koji su smetali zagovornicima decentralizirane Unije. Ugovor je 13. decembra prošle godine, tako?e jednoglasno potpisan u Lisabonu, ukljueujuai i Irsku, eime je otvorena formalna procedura ratifikacije Ugovora u svim zemljama elanicama. Bez toga, ni jedan zajednieki ugovor EU ne može zaživjeti. U 26 elanica Unije, za verifikaciju zajedniekih ugovora nadležni su nacionalni parlamenti, a samo u Irskoj sa oko 4 miliona stanovnika, takva ustavna nadležnost dodijeljena je opštenarodnom plebiscitu. Da je sve išlo po rasporedu iz decembra prošle godine, Lisabonski reformski ugovor je trebalo da stupi na snagu 1. januara naredne (2009.) godine. Sada je vea sve za takve želje prekasno!

"Irskim 'ne' institucionalni problemi s kojima se EU suoeava u posljednjih desetak godina, dramatieno su pogoršani. Ugovorom iz Nice iz 2000. godine, Unija je ‘kapacitirana' na najviše 27 elanica pa je dalje proširivanje i praktieno i pravno zaustavljeno dok se ne izvrši unutrašnja reorganizacija institucija za nove izazove. S pravom se pretpostavljalo da buduaa Unija sa više od tadašnjih 15 elanica neae moai biti efikasna ni u odlueivanju niti u sprovo?enju vlastitih odluka nakon najveaeg proširenja iz maja 2004.godine, kada je u jednom paketu primljeno deset zemalja s pretežno istoeno-komunistiekom prošlošau, te nakon posljednjeg proširenja kada su, uz neoeekivano velike ustupke, prvog januara 2007. primljene, ispodprosjeeno pripremljene Bugarska i Rumunija.

Šta i kako dalje, pitanja su na koja ae EU morati tražiti brze odgovore, jer Hrvatska je "u petoj brzini" pristupnih pregovora. Makedonija, koja je tako?e u statusu kandidata, najavljuje otvaranje pregovora do kraja ove godine, Srbija se u ovoj godini nada statusu kandidata. Albanija, Bosna i Hercegovina i Crna Gora se, s pravom, tome tako?e nadaju, jer im je iz Brisela poeetkom godine obeaana snažnija podrška i brži proces približavanja Evropskoj uniji. Kakve ae i koliko teške posljedice irskoga "ne" po zemlje Zapadnog Balkana biti, teško je u ovom easu izmjeriti apotekarski precizno. Ali je vea sada izvjesno da ae najveaa "kolateralna šteta" irskog referenduma biti upravo zemlje balkanskog podrueja, jer je Lisabonski reformski ugovor ponovo otvarao vrata EU koja su ugovorom iz Nice bila zatvorena za nove elanice sve dok se ne naprave radikalne unutrašnje institucionalne reforme. A pravni osnov za takve tumbacije trebalo je da bude novi reformski Ugovor, kojeg od prošlog eetvrtka ponovo više nema.

Ipak, prvenstveno zbog sebe same, Evropska unija ae morati brzo potražiti izlaz iz sadašnjeg šoka, jer se ne radi samo o jednom ugovoru, vea i o kredibilitetu cjelokupne šestoelane osnivaeke grupe prvobitne Zajednice za ugalj i eelik, me?u kojima su na prvom mjestu Njemaeka i Francuska, iz koje se kasnije razvijala danas najjaea ekonomska sila svijeta. Slueaj "Irska" zaslužuje mnogo ozbiljniju analizi nego 2001. godine, kada je ova prkosna elanica Unije, tako?e na referendumu, odbacila Ugovor iz Nice, i zbog toga što je u tadašnju vrlo siromašnu Irsku, od prijema u EEZ 1973. godine do sada, uloženo više od 62 milijarde eura u razvoj i sustizanje ostalih elanica Unije. Po glavi stanovnika, to je najveae ulaganje u jednu elanicu od kako EU postoji. Od najsiromašnije zemlje Zapadne Evrope, Irska je na evropskim fondovima izrasla u "privredno eudo" koje se danas izueava na katedrama ekonomskih studija u mnogim zemljama svijeta. Zbog tolikih kontrasta u poimanju koristi i štete od "zajedništva u razlieitostima", vrlo moguai scenario daljih dešavanja unutar EU mogao bi biti "Evropska unija u više brzina", Evropska unija na dva kolosijeka ili nešto treae sa slienom suštinom.